پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته حقوق

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد دامغان

دانشکده علوم انسانی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد «M.A»

گرایش حقوق تجارت بین ­الملل

موضوع:

قراردادهای نفتی بای بک در تولید و قابلیت اعمال آن در صنعت نفت ایران

استاد راهنما:

دکتر علیرضا حسنی

استاد مشاور:

دکتر عبدالرضای بای

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

برای دانلود فایل ورد متن کامل اینجا کلیک کنید

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

فهرست مطالب:

چکیده……………………………………….. 1

مقدمه…………………………………. 2

اظهار مسأله…………………………………. 10

پرسش اصلی پژوهش………………………………….. 10

فرضیه ها………………………………… 10

اهداف پژوهش………………………………….. 10

فصل اول: تاریخچه صنعت نفت ایران…………………………………. 12

مبحث اول: تاریخچه نفت…………………………………… 12

گفتار اول: سیر تکامل نفت…………………………………… 12

بند اول: طرز به وجود آمدن نفت…………………………………… 12

بند دوم: زمین شناسی نفت…………………………………… 13

بند سوم: ذخایر نفتی………………………………….. 13

گفتار دوم: کاربرد نفت و مشتقات نفتی………………………………….. 14

گفتار سوم: استخراج نفت…………………………………… 15

گفتار چهارم: کمپانی‌های نفتی………………………………….. 15

مبحث دوم: مطالعه اقتصاد نفت در دوران قبل از انقلاب…………………. 17

گفتار اول: نفت در دوران صفویه و زندیه…………………………………. 17

گفتار دوم: نفت در دوران قاجار…………………………………. 17

مبحث سوم: امتیازات نفت ایران…………………………………. 18

گفتار اول: امتیازات قرن 19…………………………………. 18

بند اول: امتیاز هوتز…………………………………. 18

بند دوم: امتیاز رویتر…………………………………. 18

بند سوم: امتیاز بانک شاهنشاهی………………………………….. 19

گفتار دوم: امتیازات قرن 20…………………………………. 20

بند اول: امتیاز دارسی………………………………….. 20

بند دوم: شرکت نفت انگلیس و ایران…………………………………. 20

بند سوم: حفر نخستین چاه نفت خاورمیانه…………………………………. 21

بند چهارم: قرارداد 1919…………………………………. 22

بند پنجم: نفت شمال ایران…………………………………. 22

بند ششم: امتیاز خوشتاریا………………………………… 23

گفتار سوم: دور اول رقابت شرکت‌های نفتی آمریکایی و انگلیسی………………. 23

بند اول: قرارداد آرمیتاژ اسمیت…………………………………… 25

بند دوم: لغو امتیاز نامه دارسی………………………………….. 25

بند سوم: قرارداد 1933…………………………………. 27

گفتار چهارم: دور دوم رقابتهای شرکتهای نفتی آمریکایی و انگلیسی………………… 30

بند اول: درخواست شوروی برای اخذ امتیاز نفت شمال ایران……………………….. 30

بند دوم: استعفای ساعد…………………………………. 33

بند سوم: اعتراض آمریکا و انگلستان به اقدامات شوروی………………………………….. 34

گفتار پنجم: موافقت نامه قوام-سادچیکف…………………………………… 34

بند اول: واکنش انگلیسی‌ها در برابر قرارداد قوام-سادچیکف………………………. 35

بند دوم: عدم تصویب موافقت نامه قوام-سادچیکف توسط مجلس شورای ملی………….. 36

بندسوم: نظر آمریکا و انگلیس با اخذ امتیاز نفت شمال توسط شوروی…………….. 37

بند چهارم: قرارداد الحاقی گس-گلشائیان…………………………………. 38

بند پنجم: تشکیل کمیسیون خاص نفت…………………………………… 40

گفتار ششم: دکتر مصدق و نهضت ملی شدن صنعت نفت………………………………….. 41

بند اول: استعفای علاء…………………………………. 42

بند دوم: واکنش انگلیس و آمریکا به ملی شدن صنعت نفت ایران…………………………………. 43

بند سوم: قطع روابط ایران و انگلیس…………………………………… 45

گفتار ششم: قرارداد 1333 (1954) کنسرسیوم…………………………………. 46

بند اول: قرارداد خرید و فروش 1973-سن موریتس…………………………………… 47

بند دوم: آخرین دسته قراردادهای نفتی پیش از انقلاب 1357…………………………………. 48

فصل دوم: سیر تحولات قراردادهای نفتی………………………………….. 49

مبحث اول: سیر قراردادهای نفتی………………………………….. 49

گفتار اول: تعریف قراردادهای نفتی………………………………….. 50

مبحث دوم: انواع قراردادهای نفتی ایران…………………………………. 52

1- قراردادهای امتیازی………………………………….. 52

2-قراردادهای مشارکت…………………………………… 52

3-قراردادهای خدماتی………………………………….. 52

4-قراردادهای مشارکت درسرمایه گذاری………………………………….. 53

5-قراردادهای عملیاتی مشترک………………………………….. 53

6-قراردادهای ساخت، بهره برداری و واگذاری………………………………….. 53

7-قراردادهای هیبریدی………………………………….. 54

گفتار اول: قراردادهای امتیازی (مالکیت کل محصول درون مخزن)………………………… 54

بند اول: ویژگی‌های مهم قراردادهای امتیازی………………………………….. 56

بند دوم: حقوق دارنده امتیاز…………………………………. 57

بند سوم: وظایف دارنده امتیاز…………………………………. 57

بند چهارم: طول مدت قرارداد امتیازی………………………………….. 57

بند پنجم: انواع قراردادهای امتیازی………………………………….. 57

1ـ قراردادهای امتیازی سنتی………………………………….. 57

2ـ قراردادهای امتیازی مدرن…………………………………. 58

بند ششم: مقایسه مدل سنتی و مدرن قراردادهای امتیازی…………….. 59

گفتار دوم: قراردادهای مشارکت در تولید…………………………………. 60

بند اول: ساختار قراردادهای مشارکت در تولید………………………………….61

بند دوم: طول مدت قرارداد‌های مشارکت در تولید…………………………………. 61

بند سوم: سه رکن اساسی قراردادهای مشارکت در تولید……………………. 61

1ـ جبران هزینه…………………………………. 62

2ـ تقسیم تولید…………………………………. 62

3ـ مالیات…………………………………… 62

بند چهارم: اولین قرارداد مشارکت…………………………………… 63

بند پنجم: دومین قرارداد مشارکت- قرارداد مشارکت با کمپانی پان آمریکن……….. 63

گفتار سوم: قراردادهای خدمات…………………………………… 64

بند اول: ویژگی‌های قراردادهای خدمات…………………………………… 67

بند دوم: قراردادهای اکتشاف و توسعه…………………………………. 68

بند سوم: قرارداد‌های صرفا خدماتی………………………………….. 69

بند چهارم: قراردادهای خدماتی خطرپذیر…………………………………. 70

1ـ قراردادهای کاملا خطر پذیر…………………………………. 70

2ـ قراردادهای بیع متقابل………………………………….. 71

بند پنجم: قراردادهای خدمت بعد از پیروزی انقلاب اسلامی……………….. 72

گفتار چهارم: قراردادهای سرمایه گذاری مشترک………………………………….. 73

بند اول: ویژگی‌های قراردادهای سرمایه گذاری مشترک………………………………….. 74

بند دوم: عوامل موثر بر تشکیل قراردادهای سرمایه گذاری مشترک……………………. 74

گفتار پنجم: قراردادهای عملیاتی مشترک………………………………….. 75

گفتار ششم: قرادادهای ساخت، بهره برداری و واگذاری………………………………….. 75

بند اول: طرفهای اصلی قرارداد …………………………………. 76

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

بند دوم: طول مدت قرارداد ………………………………… 76

بند سوم: اهم ویژگی‌های قراردادهای ………………………………… 76

بند چهارم: مزایای قراردادهای ………………………………… 77

بند پنجم: معایب قراردادهای………………………………… 77

گفتار هفتم: قراردادهای هیبریدی………………………………….. 78

فصل سوم: تجارت متقابل………………………………….. 79

مبحث اول: تعریف و انواع تجارت متقابل………………………………….. 79

گفتار اول: انواع تجارت متقابل………………………………….. 80

بند اول: معاملات تهاتری………………………………….. 80

بند دوم: خرید متقابل………………………………….. 80

بند سوم: قراردادهای بیع متقابل (بای بک) …………………………………80

بند چهارم: قراردادهای افست…………………………………… 81

بند پنجم: قراردادهای خرید از پیش…………………………………… 81

بند ششم: قراردادهای تسویه تهاتری………………………………….. 81

بند هفتم: قرارداد واگذاری تهاتری (معاملات انتقالی)………………………………… 82

بند هشتم: قرارداد تعویض (سوآپ) …………………………………82

بند نهم: قرارداد معاوضه دیون…………………………………. 82

گفتار دوم: قراردادهای بالادستی………………………………….. 82

بند اول: تعریف قراردادهای بالادستی………………………………….. 83

گفتار سوم: تحولات تقنینی قراردادهای بالا دستی نفت و گاز…………………….83

1-قانون تشویق و طرفداری از سرمایه گذاری خارجی………………………………….. 83

2-قانون بودجه سال 1382…………………………………. 83

3-قانون برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران……………….. 84

4-ماده 14 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران…………. 84

5-قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران 1394-1390………………. 85

6-قانون اصلاح قانون نفت مصوب تیر ماه 1390…………………………………. 85

7-قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت مصوب 1391…………………………………. 85

مبحث دوم: تاریخچه قراردادهای بیع متقابل………………………………….. 86

گفتاراول: نحوه به وجود آمدن بیع متقابل………………………………….. 88

بند اول: تعریف بیع متقابل………………………………….. 89

بند دوم: مشخصات قراردادهای بیع متقابل………………………………….. 90

1ـ طولانی بودن پروژه………………………………… 91

2ـ سنگین بودن قراردادهای بیع متقابل………………………………….. 91

3ـ ارتباط تولیدی بین کالاهای صادراتی و محصولات بازخرید شده …………91

4ـ وجود دو قرارداد مجزا…………………………………91

بند سوم: ساز و کار قراردادهای بیع متقابل………………………………….. 91

بند چهارم: موارد مهم در قراردادهای بیع متقابل………………………………….. 93

بند پنجم: ویژگی‌های اصلی قراردادهای بیع متقابل………………………………….. 94

بند ششم: انواع قراردادهای بیع متقابل از نظر موضوعی………………………………….. 95

1ـ قرارداد بیع متقابل اکتشاف…………………………………… 95

2ـ قرارداد بیع متقابل توسعه…………………………………. 95

بند هفتم: شروط قراردادی قراردادهای بیع متقابل………………………………….. 96

1ـ شرط انتخاب قانون حاکم…………………………………. 96

2ـ شرط حل و فصل اختلافات…………………………………… 97

3ـ شرط مدیریت مشترک و مشارکت…………………………………… 97

4ـ شرط واگذاری………………………………….. 97

بند هشتم:کمیته مدیریت مشترک………………………………….. 97

بند نهم: حل و فصل اختلاف در قراردادهای بیع متقابل………………………………….. 98

بند دهم: بیع متقابل از لحاظ حسابداری………………………………….. 98

بند یازدهم: نظام مالی بیع متقابل………………………………….. 99

1ـ هزینه‌های سرمایه‌ای………………………………….. 99

2ـ هزینه‌های غیر سرمایه‌ای………………………………….. 99

3ـ هزینه‌های بهره برداری………………………………….. 100

4ـ هزینه‌های بانکی………………………………….. 100

بند دوازدهم: روشهای ثبت پروژه بیع متقابل………………………………….. 101

بند سیزدهم: مراحل کلی در یک قرارداد بیع متقابل………………………………….. 101

بند چهاردهم: محورهای اساسی در بیع متقابل………………………………….. 101

1ـ جنبه‌ی فنی………………………………….. 101

2ـ جنبه‌ی مالی………………………………….. 102

3ـ جنبه‌ی حقوقی………………………………….. 102

گفتاردوم: چارچوب عمومی قراردادهای بیع متقابل در بخش نفت و گاز…………….. 103

گفتار سوم: چارچوب کلی قرارداد‌های بیع متقابل………………………………….. 105

گفتار چهارم: ماهیت قراردادهای بیع متقابل در ایران…………………………………. 107

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

گفتار پنجم: اهداف قراردادهای بیع متقابل………………………………….. 108

گفتار ششم: اصول حاکم بر قراردادهای بیع متقابل………………………………….. 108

گفتار هفتم: مراحل انعقاد قراداد بیع متقابل در صنعت نفت ایران…………………… 109

گفتار هشتم: بیع متقابل در قانون برنامه پنج ساله اول، دوم و سوم توسعه جمهوری اسلامی ایران…………… 110

1-بند «ی» تبصره 29 قانون پنج ساله اول…………………………………. 110

2-بند «و» تبصره 22 قانون برنامه پنج ساله دوم…………………………………. 110

3-بند «م» تبصره 22 قانون پنج ساله دوم…………………………………. 111

4-بند «پ» تبصره 25 قانون پنج ساله دوم…………………………………. 111

5-بیع متقابل در قانون برنامه سوم توسعه…………………………………. 111

گفتار نهم: مقایسه قراردادهای امتیازی با قراردادهای بیع متقابل………………………………….. 112

گفتار دهم: مقایسه قراردادهای مشارکت در تولید با قراردادهای بیع متقابل……………………… 113

گفتار یازدهم: مقایسه قراردادهای بی او تی با قراردادهای بیع متقابل……………………………….. 113

مبحث سوم: اوپک…………………………………… 114

گفتار اول: عملکرد اوپک………………………………….. 118

مبحث چهارم: اهمیت جذب سرمایه گذاری خارجی و منافع ملی………………………………….. 119

گفتاراول: چالش‌‌های سرمایه گذاری کلان اقتصادی………………………………….. 121

نتیجه گیری………………………………….. 124

پیشنهادات…………………………………… 126

منابع و ماخذ…………………………………. 127

پیوست‌ها………………………………… 134

چکیده:

نفت، نیرو بخش موتور اقتصادی، تسریع کننده پیشرفت‌های فن‌آوری و باعث افزایش توان تولید در کشورها بوده می باشد. سهم نفت در تامین منابع انرژی در بخش حمل و نقل در حال حاضر 97 درصد می‌باشد. از آنجا که هیچ گونه فعالیتی در هیچ یک از عرصه‌های زندگی و درجهان هستی بدون بهره گیری از انرژی میسر و امکان پذیر نیست. پس به سادگی می‌توان دریافت که اقتصاد جوامع بشری بدون وجود انرژی ممکن نمی‌باشد. نفت نیز به عنوان یکی از منابع مهم تامین نیازهای انرژی جهانی به شمار می‌رود، پس اقتصاد نفت خام جنبه بین‌المللی پیدا کرده می باشد هر چند که اقتصاد فرآورده‌های نفتی مربوط به نیاز داخلی جوامع و کشورها می باشد با این حال در زمینه اقتصاد مشتقات و فرآورده‌های نفتی نیز جنبه جهانی آن معروف می باشد. در جهان امروز نفت، نه تنها به عنوان یک عامل تعیین کننده اقتصادی و صنعتی، بلکه به عنوان یک عامل سیاسی و امنیتی نیز مطرح می‌باشد. در واقع نفت یک فاکتور اساسی در جهت رسیدن به هدفهای اقتصادی، صنعتی، سیاسی و در جهت تامین امنیت ملی به حساب می‌آید رشد اقتصادی که همه کشورها به دنبال آن هستند برابر می باشد با برخورداری و بهره وری از دو عامل سرمایه و انرژی می‌باشد. تجارت متقابل می‌تواند به عنوان یکی از ابزارهای موثر در پیشبرد سیاستهای اقتصادی کشورها در جبران موازنه تجاری و کسری تراز پرداختهای بین‌المللی می‌تواند مورد بهره گیری قرار گیرد. قراردادهای بیع متقابل از لحاظ حقوقی در گروه قراردادهای تجارت متقابل قرار می‌گیرند لذا برای شناخت ماهیت حقوقی آنها لازم می باشد قراردادهای تجارت متقابل نیز مورد توجه قرار گیرند.

مقدمه:

خاورمیانه در زمره نقاط حساس و استراتژیک دنیا می باشد که به لحاظ موقعیت حساس جغرافیایی و تجاری، و به خصوص به واسطه برخورداری از ذخایر عظیم نفت و گاز، از اهمیت و تأثیر فوق‌العاده‌ای در روابط بین‌الملل برخوردار می باشد.

پیدایش نفت در خاورمیانه اهمیت استراتژیک این منطقه را نسبت به گذشته چندین برابر نمود و باعث حضور مستقیم و غیر مستقیم شرکتهای خارجی در منطقه گردید. پیدایش نفت در خاورمیانه در آغاز در ایران نظاره گردید، و باعث دگرگونی‌های بزرگ داخلی و خارجی در ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی گردید به طوری که اگر این ماده نبود این منطقه جایگاه بین‌المللی و استراتژیک کنونی را پیدا نمی‌نمود.

تحلیل گران سراسر جهان بر این باورند که در منطقه خاورمیانه به ویژه شرق آن که منطقه خلیج فارس نامیده می گردد از نظر استراتژیک منطقه‌ای بسیار مهم با آینده‌ای نامشخص خواهد بود. تا جایی که نشریه نفت و گاز در سال 2000 سهم خاورمیانه را از نظر ذخایر نفتی 4/66 درصد اعلام نمود.

نفت که زمانی ماده‌ای جادویی و درمانی بود و از آن برای استحکام در خشت زنی و صیقل دادن کشتی‌ها بهره گیری می‌کردند، نه تنها به ماده اصلی در ساختار انرژی تبدیل گردید، بلکه به دلیل ماهیت شیمیایی‌اش تأثیر تعیین کننده‌ای در صنایع شیمیایی دارد. به تعبیری امروزه ما به بیش از 70 درصد انرژی نفت و گاز و 15 تا 25 درصد زغال سنگ و حدود 10 درصد هم به برق و اتم نیازمندیم.

در نظر داشتن اهمیت تأثیر روز افزون نفت در آستانه نیمه دوم قرن آتش رقابت را در میان غولان بزرگ عضو کارتل بین‌المللی نفت دامن می‌زند.

مالک نفت بودن در جهان امروز به معنای تأمین و کسب سرمایه نیز می‌باشد. از لحاظ تأمین سرمایه تجارت نفت خام از نظر ارزش پولی، ده درصد از مجموع تجارت جهان را به خود اختصاص داده می باشد که در مقایسه با کالاهای تجاری دیگر مثل گندم با 3 تا 4 درصد سهم از کل تجارت جهانی، اهمیت آن در تأمین سرمایه گذاری کشورهای دارای نفت و در جهت رشد اقتصادی بیشتر نمایان می گردد.

سرمایه‌گذاری یک مقوله تخصصی و نیازمند تدبیر و تدبر در جهت حصول اهداف معنوی و مادی
می‌باشد. موضوع انجام سرمایه گذاری برای کشف ذخایر جدید نفت و گاز طبیعی به یک مقوله حساس و پیچیده در مرحله اجرای عملیات اکتشافی و ارزیابی در عملیات نفتی تبدیل شده می باشد و بالطبع انجام معاملات تجاری در این زمینه نیز شکل خاصی به خود خواهد گرفت، مقصود از شکل خاص نوع خاصی از قراردادهای رایج در عرصه بین‌المللی می باشد که به عملیات بالا دستی صنایع نفت و گاز مربوط می گردد یعنی قراردادهای اکتشافی، ارزیابی، توسعه‌ای و تولید یا بهره‌برداری از میادین نفت و گاز طبیعی که شناخت ماهیت آنها زمینه را برای ورود به عرصه فعالیت‌های حقوقی و قراردادی، مالی، حسابداری و اقتصادی مرتبط با صنعت نفت و گاز طبیعی فراهم می‌آورد.

در واقع سرمایه‌گذاری‌های شرکت‌های بزرگ نفتی منحصر به کشور‌های در حال توسعه نیست یک نظر بر فعالیتهای نفتی عظیم روشن می کند که این شرکت‌ها همان گونه که در کشور‌های توسعه یافته فعالیت دارند در نواحی واقع در قلمرو کشورهای صنعتی نیز اقدام می‌کنند بلکه جریان سرمایه‌گذاری اکثراً متوجه به نواحی صنعتی دنیا می باشد.

قراردادهای نفتی معمولاً وقتی منعقد می شوند که کشور صاحب نفت از امکانات خود بهره مند باشد اما سرمایه و تخصص لازم جهت بهره گیری از آن را ندارد و در وضعیتی قرار گرفته می باشد که ناچار شرایط طرف‌های قوی را می‌پذیرد، آن گاه که عملیات تخصصی و اکتشاف به پایان رسید و مرحله تولید نفت آغاز گردید کشور نفتی خود را در پایگاهی مستحکم‌تر می‌یابد و طبعاً درصدد برمی‌آید تا وضع خویش را ترمیم کند و نصیب بیشتری از درآمد نفت را بدست آورد.

پس از جنگ جهانی اول (1914-1918) کوشش مداوم و پیگیر به مقصود بین‌المللی کردن قراردادهای نفتی آغاز گردید. هدف از این کوشش آن بود که بر اعتبار و دوام امتیازات بیفزاید و آنها را از آسیب تصمیم‌های یک طرفه دولت‌های امتیاز دهنده بر کنار و مصون نگه دارند. اهمیت نفت در جریان جنگ با تبدیل سوخت کشتی‌ها از زغال سنگ به نفت و پس از خاتمه جنگ با توسعه روز افزون مصرف نفت در صنایع حمل و نقل اهمیت حیاتی این ماده بر همگان روشن گشت.

قراردادهای نفتی جزء قراردادهای فراملی هستند زیرا معمولاً در این قراردادها یک طرف سرمایه گذار خارجی می باشد و طرف دیگر دولت یا دستگاهی که از سوی دولت اقدام می کند. معمولاً موضوع این قراردادها عملیات در زمینه توسعه و بهره برداری از منابع طبیعی می باشد، مدت این قراردادها اکثر طولانی می باشد، مرجع رسیدگی به اختلافات این قراردادها معمولاً محاکم داخلی کشور طرف قرارداد نیست.

در واقع قراردادهای نفتی جزء قراردادهای مربوط به بازرگانی بین‌المللی هستند که چنان که از عنوان آن پیداست پای طرف‌هایی را در میان می‌کشد که هر کدام ملیت جداگانه دارند و قاعدتاً از قوانین جاریه کشور خود تبعیت می‌کنند. تاریخچه تحولات قراردادهای نفتی حاکی از جنگ و گریز مستمری می باشد که در میان طرفین وجود داشته می باشد.

قراردادهای نفتی از نوع قراردادهایی می باشد که در اصطلاح بعضی از حقوقدان‌ها، قراردادهای بین‌المللی توسعه خوانده شده‌اند، این قراردادها دارای جنبه نیمه خصوصی و نیمه عمومی می‌باشند. موضوع آنها معمولاً یا انجام خدمات مربوط به رفاه عامه می باشد و یا فعالیت‌های مرتبط با توسعه بهره برداری ذخایر طبیعی می باشد. یکی از دو طرف این قراردادها، یک موسسه دولتی می باشد.

– قراردادهای نفتی یا هر قرارداد دیگر، هر چه جامع و مفصل باشد نمی‌توانند تمام جزئیات مربوط به جریانات و اتفاقاتی را که در طول مدت اجر وقوع خواهد پیدا نمود پیش بینی کند. قرارداد نفتی نیز مانند هر قرارداد دیگر متضمن الزامات و تعهداتی برای هر دو طرف قرار داد می باشد.

– قراردادهای نفتی در آغاز به صورت امتیاز نامه بودند اما به تدریج امتیاز نامه نفتی به سوی قرارداد و تآکید روز افزون برجنبه قراردادی یعنی الزام آور بودن و دو طرفی بودن آنها پیش رفتیم.

در قرن حاضر قرار دادهای نفتی طوری منعقد شده‌اند که هر تغییری در یکی از آنها حاصل گردد آثار آن در قراردادهای دیگر هم انعکاس می‌یابد.

طی چند دهه گذشته، قراردادهای نفتی از نظر نحوه نگارش و تدوین متون مورد بهره گیری، به لحاظ شکلی دچار تغییراتی شده می باشد.

قراردادهای نفتی در کشورهای مختلف جهان چارچوب مشخص دارد مثلا قراردادهای نفتی در داخل ایالات متحده آمریکا اکثرا از نوع اجاره و در انگلستان و استرالیا و بعضی از کشورها از نوع امتیازی یا از نوع مشارکتی (مانند قراردادهای مشارکت در تولید) یا خدماتی می‌باشند.

در قراردادهای اجاره، مالک مخازن پیش روی دریافت حق امتیاز، کلیه فعالیت‌های نفتی را واگذار می کند در این حالت بدیهی می باشد وقتی کلیه عملیات، منافع و عواید حاصل از قرارداد (بر مبنای شرایط اجاره‌ای) به یک شرکت نفتی پیمانکار واگذار می گردد نیاز به انعقاد موافقت نامه عملیاتی مشترک نخواهد بود.

– زمانی که بنا گردد منافع حاصل از یک طرح، پروژه یا هر فعالیت نفتی بین دو یا چند طرف (یا اشخاص مختلف حقوقی) تسهیم گردد، موضوع چگونگی اجرای عملیات و نحوه یا مکانیزم تسهیم هزینه‌های مربوطه به میان می‌آید. در این حالت، معمولا موافقت نامه یا سند عملیات مشترک تنظیم می گردد، که مشخص خواهد ساخت کدام طرف، متصدی عملیات خواهد بود، دارایی حاصل از سرمایه گذاری چگونه مورد بهره برداری قرار خواهد گرفت، و هزینه‌های مربوط چگونه تسهیم خواهد گردید.

– شرکتهای نفتی خارجی عموما (با در نظر داشتن فرمول‌های رایج سرمایه گذاری در کشورهای دارای ذخایر هیدرو کربنی) از انواع مختلف قراردادهای نفتی به اشکال متنوع بهره گیری می‌کنند.

همچنین تحولات توسعه و رشد اقتصادی کشور نیز گویای تأثیر و اهمیت عواید حاصله از نفت در اقتصاد می باشد. در سالهای 1937 الی 1945 عواید حاصله از نفت 13 در صد کل هزینه‌های کشور را تأمین می‌نمود.

هدف از عقد چنین قراردادهایی تأمین بهره برداری دراز مدت از ذخایر طبیعی می باشد و پس قراردادهای مزبور مشتمل بر عملیاتی می باشد که انجام آنها مستلزم سرمایه گذاری عظیم در تاسیسات و کارخانه‌ها و غیره می باشد.

صنعت نفت مراحل مختلفی را زیرا اکتشاف، استخراج و تولید، حمل و نقل، پالایش، پتروشیمی و توزیع را شامل می گردد، که در تمام مراحل فوق علم بشری به کار گرفته می گردد، قراردادهای نفتی یا به صورت بالا دستی و یا به صورت پایین دستی می‌باشند:

قراردادهای بالا دستی شامل اکتشاف و توصیف و توسعه و بهره برداری می باشد، یعنی تا مرحله انتقال که شامل مصرف و صادرات می باشد و قراردادهای پایین دستی شامل توزیع در منطقه، حمل و نقل و فروش می باشد یعنی به تعبیری به بعد از انتقال می‌باشد.

به گونه کلی می‌توان گفت:

بالادستی: آن چیز که زیر زمین می باشد. اکتشاف، استخراج، توسعه، بهره برداری و تولید را شامل می گردد.

پایین دستی: آن چیز که روی زمین می باشد. ناظر به انتقال نفت، پالایش، پخش و فروش می باشد.

میان دستی: انتقال نفت از میدان نفتی به پالایشگاه

پروژه‌هایی که به صورت عمده در بخش بالا دستی اجرا می گردد. پروژه اکتشاف، توسعه و بهره‌برداری از مخزن تا پایان عمر آن می باشد، به گونه معمول عملیات اکتشافی 2 سال، مدت عملیات توسعه 4 سال و مدت عمر مخزن در مرحله بهره برداری 30 سال می باشد. کلا ریسک در پروژه‌های بالادستی نسبت به پایین دستی بالاتر می باشد و خیلی هزینه بردار نیز می‌باشد. به تعبیری سرمایه گذاری بلند مدت می‌طلبد ریسک بسیار بالایی را به علت امکان از دست رفتن کل سرمایه نیز در بردارد و این ریسک تا حد زیادی متأثر از طبیعت احتمال پذیر کار اکتشافی در نتیجه تصادفی بودن ماهیت تابع موفقیت اکتشافی می باشد.

ایران با داشتن زمینه‌های تاریخی، صنعتی، امکانات، تسهیلات تولید، انرژی و نیروی کار ارزان و فراوان، دارای قدرت رقابت مناسبی برای تولید و عرضه صنعتی انواع فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی می باشد.

نفت ایران نه تنها درآمدهای هنگفت برای کشور جهت سرمایه گذاری‌های عظیم در طرحهای توسعه اقتصادی می گردد، بلکه به طرق مستقیم وغیر مستقیم دیگر نیز تأثیر عمده‌ای در اقتصاد مملکت ایفاد می کند. و در واقع نفت در ساختار اقتصادی کشور‌های دارای میادین نفتی تأثیر گرانبهایی را اعمال می کند که اقتصاد ایران نیز به گونه عمده بر پایه نفت قرارداد داشته و دارد.

زادگاه صنعت نفت در پنسیلوانیا در سال 1859 به گونه مکانیزه کشف گردید. حدود 102 سال پیش در 5 خرداد 1287 چاه شماره 1 مسجد سلیمان زده گردید.

هم اکنون که قرن بیستم هستیم سه انقلاب یا سه حرکت اجتماعی و سیاسی را در ایران شاهد بودیم. اول: نهضت مشروطه (اویل قرن بیستم) دوم: نهضت ملی در نیمه قرن و سوم: انقلاب در اواخر قرن اتفاق افتاد.

دو حرکت اول به تغیر نظام حکومتی انجامید و حرکت دوم نیز تا آستانه تغییر نظام پیش رفت اما ناکام ماند. حرکت دوم به نام نفت آغاز گردید و در اصل قرن بیستم برای ما با امتیاز نامه دارسی(1901) آغاز گردید و اکنون نیز که به پایان قرن رسیده ایم سرنوشت ما هنوز با نفت سخت گره خورده می باشد.

ایران به غیر از اینکه از حیث منابع نفتی جایگاه ممتازی دارد. در حوزه‌ی صنعت نفت حداقل در خاورمیانه ممتاز می باشد.

اولین امتیاز نفتی خاورمیانه در ایران بود: امتیاز نامه دارسی

اولین چاه نفت در ایران بود: چاه شماره 1 مسجد سلیمان 1908

اولین کشوری که در خاورمیانه نفت آن ملی گردید ایران بود: سال 1952(1329)

اولین شرکت ملی نفت را بر پا نمود: 1952 (1330)

اولین کشوری بود که در خاورمیانه قانون نفت را تدوین نمود: 1336

اولین کشوری که اختلافات نفتی اش به مراجع بین‌المللی رفت.

اولین کشور در خلق قراردادهای نفتی در خاورمیانه بود.

چرخه تولید و مصرف نفت (صنعت نفت)

اکتشاف

روشی که زمین شناسان نفتی به وجود نفت پی می‌برند غیر مستقیم می باشد و تا حفر چاه اکتشافی و رسیدن به نفت نمی‌توان از وجود آن اطمینان حاصل نمود روش اصلی برای اکتشاف روش لرزه نگاری می باشد. پس از به دست آوردن منحنی‌های لایه‌بندی و یافتن طاقدیس‌های نفوذ ناپذیر که احتمال محبوس شدن نفت و گاز در آنها هست، بایستی چاه‌های اکتشافی حفر شوند و با حفر این چاه‌ها وجود مخزن مشخص می گردد.

مرحله بعدی تعیین ابعاد و مشخصات محتویات مخزن می باشد، بر اساس داده‌های به دست آمده از چاه‌های اکتشافی و مطالعات لرزه نگاری، مخزن مدل سازی می گردد. بر اساس مدل ثبت شده به تعداد چاه‌ها و محل حفر آنها و میزان برداشت از آنها تصمیم گیری می گردد.

توسعه و استخراج

پس از حفر چاه و اصابت به مخزن، به دلیل فشار زیاد، جریان نفت به سوی دهانه چاه هدایت می گردد. این مرحله از استخراج که عامل آن فشار داخل مخزن می باشد به بازیافت اولیه نفت مرسوم می باشد. با افزایش تولید و کاهش فشار، سرعت تولید کاهش می‌یابد تا اینکه فشار به حدی می‌رسد که دیگر نفت از چاه خارج نمی‌گردد. در این مرحله ممکن می باشد 30 تا 50 درصد کل نفت مخزن استخراج شده باشد.

در مرحله بعدی برای افزایش فشار در مخزن از روش‌های گوناگونی بهره گیری می گردد سیلاب زنی آبی و تزریق گاز مانند این روش‌ها می باشد.

انتقال، پالایش، بازاریابی و فروش(عملیات پایین دستی)

انتقال به پالایشگاه از طریق خط لوله یا کشتی، پالایش، پترو شیمی و فروش مراحل اصلی بخش پایین دستی صنعت نفت می باشد.

از شرکتهای برزگ نفتی که فقط در بخش بالادستی فعال هستند می‌توان به اوریکس، لاسمو، اینترپرایز و اینپکس تصریح نمود. اما همچنان بسیاری از شرکت‌های نفتی در حوزه‌های دیگر به خصوص تولید انرژی‌هایی مانند برق، صاحب سرمایه هستند.

از زمانی که ایده انجام یک پروژه نفوذ مالک اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی مطرح می گردد تا زمانی که پروژه به بهره برداری می‌رسد مراحل مختلفی طی می گردد. این طریقه در سه مرحله مطالعه می گردد: پیدایش ایده تا تصویب طرح، تصویب تا راه اندازی پروژه و مرحله آخر یعنی بهره برداری از طرح.

مسئله نفت در ایران البته بیشتر به تحولات یکصد ساله اخیر مربوط می باشد. رویدادهای سیاسی و اجتماعی و تاثیر عمیق این سیال ارزشمند بر اقتصاد ایران بر همگان روشن می باشد. اما طلای سیاه از روزگار باستان و نخستین ادوار تمدن بشری در ایران اهمیت داشته و با در نظر داشتن هرکدام از این مقاطع تاریخی، از روزگار باستان تا معاصر، می‌توان کارهای پژوهشی دقیق و مفیدی انجام داد.

تاکید نفت بر رویدادهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ایران و رخدادهای تاریخی این سرزمین آنچنان زیاد و حساس می باشد که با مبنا قراردادن تأثیر نفت بر رخدادهای تاریخی گذشته می‌توان چندین و چند بار هر حادثه و رویداد را از نو باز خوانی و کنکاش نمود.

صنعت نفت ایران در بخش بالادستی در سه دوره مطالعه می گردد:

1-دوره اول: از اعطای امتیاز دارسی تا انعقاد قرارداد کنسرسیوم (1333-1280)

2-دوره دوم: از اعطای قرارداد کنسرسیوم تا پیروزی انقلاب اسلامی (1358-1333)

3-دوره سوم: از سال 1358 تاکنون

تاریخ هفتاد ساله صنعت نفت ایران، تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، بیانگر واقعیات دردناکی می باشد که سرمنشاء تمامی آنها را تنها بایستی در تحولات مربوط به از بین بردن منابع نفت، این طلای سیاه که به تعبیری بلای ایران نیز نام گرفته می باشد، جستجو نمود.

– سه موضوع اصلی مبنای داستان نفت را تشکیل می‌دهد:

1-ظهور و گسترش کاپیتالیسم و بازرگانی مدرن: بزرگترین و فراگیرترین کسب و کار جهان، نفت می باشد و نفت به واقع بزرگترین صنعتی می باشد که در دهه‌های پایانی سده نوزدهم به وجود آمده می باشد.

در سراسر تاریخ نفت، میان افراد، شرکت‌ها و کشورها معاملات فراوانی صورت گرفته و تصمیم‌های با اهمیتی در زمینه معاملات نفتی اتخاذ شده می باشد که گاهی با محاسبات دقیق و گسترده و گاهی نیز با شانس و تصادف همراه بوده می باشد. هیچ کسب و کار دیگری زیرا نفت با این همه وضوح و دقت، معنای ریسک و پاداش و تاثیر عمیق شانس و سرنوشت را عیان نمی‌سازد.

2-نفت به عنوان یک کالای تجاری یا استراتژی‌های ملی و سیاست و قدرت جهانی عجین شده می باشد: نفت، اقتصاد مکزیک را به وجود آورد و سپس آن را منهدم ساخت، ثروت نفت در اختیار شاه ایران قرار داشت و همین ثروت او را نابود ساخت.

3- تاریخ نفت: چگونگی تبدیل جامعه ما را به جامعه هیدروکربورها کرده می باشد.

در بیشتر سالهای قرن حاضر، اتکای فزاینده به نفت در سراسر جهان، امری مطلوب و نماد پیشرفت بشر تلقی می‌گردید.

در این پایان نامه کوشش بر آن شده می باشد که علاوه بر معرفی انواع قراردادهای نفتی، تاکید اهم به نوع خاصی از قراردادهای نفتی با عنوان بیع متقابل نموده می باشد که در انتها نیز به معایب و مزایای این نوع قرارداد می‌پردازیم و نهایتا پیشنهاداتی را عرضه می‌نماییم و همچنین به سوالاتی در حین فصول پاسخ داده می گردد مثلا چه نوع قراردادی می‌تواند برای طرفین سودمند و همزمان از نظر سیاسی برای کشور مناسب باشد؟ که در پاسخ می‌توان به گونه اختصار گفت به سادگی این امر امکان‌پذیر نمی‌باشد و در واقع هر قراردادی مزایا و معایب خاص خودش را دارد که این امر وابستگی زیادی به فن مذاکرات برای تعیین مواد و شرایط موجود در قرارداد دارد.

پس در نهایت می‌توان گفت هر دولتی بایستی از نظر سیاسی قابل قبول‌ترین قرارداد را که همزمان از نظر منافع بلند مدت اقتصاد ملی نیز مناسب می باشد پیدا کند.

این پایان نامه شامل 2 بخش می‌باشد. بخش اول که از دو فصل تشکیل شده می باشد با عنوان تاریخچه سیر تحول نفت: فصل اول) تحولات سیاسی و تاریخی و حقوقی نفت و فصل دوم) سیر قراردادهای نفتی ایران و بخش دوم با عنوان بیع متقابل و اثرات آن از مطالعه ساز و کار و ماهیت بیع متقابل در فصل سوم و نیاز به جذب سرمایه‌گذاری خارجی و اهمیت منافع ملی با در نظر داشتن قراردادهای بیع متقابل در فصل چهارم تشکیل شده می باشد. و در انتها با در نظر داشتن مباحت یاد شده پیشنهاداتی عنوان می گردد و نهایتا از کل مبحث نتیجه‌گیری می گردد. در انتها به به یکسری از قوانین مرتبط در متن تصریح می گردد.

***ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود می باشد***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

زیرا فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به گونه نمونه)

اما در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود می باشد

تعداد صفحه : 161

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان